تبلیغات
انجمن اعضای هیأت علمی مؤسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور - نوشتاری از دكتر حسن مداح عارفی

انجمن اعضای هیأت علمی مؤسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور

نوشتاری از دكتر حسن مداح عارفی

سه شنبه 17 خرداد 1384

توان یابان در تاک و دانشگاه­ها

" تارو پود سرشت انسان، بینش و کاوش است.برهان، راهنمای عقل تا به سر منزل ایقان است "

یکی از موسسات خیریه خصوصی در کشورمان، اقدام به نصب تابلو بزرگی بر سر در محل فعالیت خود نموده است. در این تابلو، روی کلمه معلولین، علامت ضربدر کشیده و کلمه توان یابان، به جای آن  نشسته است. افراد با مشاهده این تابلو، با یکی از اهداف ارزشمند موسسه خیریه، که یاری دادن افراد توان یاب است، آشنا می شوند. ناگفته پیداست که یاری رساندن به همنوعان، و به ویژه افراد توان یاب، توسط خالق یکتا، انبیا و صلحا امضاء شده و اربابان معرفت آنرا امری نیکو و پسندیده شناخته و به انحا مختلف به ابنا بشر توصیه نموده اند تا درانجام آن کوتاهی نکنند.

    در بین گونه های گیاهی نیز برخی نیازمند یاری  دیگرانند تا در پناه یاری دیگران، بتوانند دوره زندگی  خود را تکمیل  نمایند. در بسیاری از موارد، یاری رسانها و به عبارتی، قیم ها، فایده و ارزشی جز قیمومیت ندارند. یکی از بارزترین گیاهان قیم خواه، انگور است که نام درخت یا بوته آن، در زبانها و گویش های محلی  مختلف، متفاوت است. یکی از سرشناس ترین این نامها، تاک است.  جالب اینکه، با تمامی تنوع و گوناگونی که در رنگ، طعم، اندازه و زمان برداشت میوه اش مشاهده می شود، بوته همه ارقام و نمونه های رویشی آن، نیازمند قیم بوده و به عبارتی توان یاب هستند.

توان تفاهم و همکاری بین تاک و دانشگاه­ها:

     ابو علی سینا، سخن  سنجیده  ای دارد، " کسی که خو کرده است بدون دلیل باور کند، از آفرینش انسانی به در است " . معلوم نیست چرا وقتی نام  یکی از سازمانهای مهم وزارت جهاد کشاورزی، یعنی سازمان تحقیقات و آموزش کشاورزی، به صورت اختصار بیان می شود، تاک شده و در ذهن  چنین می نماید که توانایی انجام وظایف خود را بدون قیم ندارد.  این نام گذاری شاید از سر اتفاق صورت گرفته باشد، ولی این اتفاق، اتفاقا علاوه بر نام، بر چگونگی برخی عملکرد ها و وقایع جاریه در تاک هم مطابقت دارد. با این حال، خیلی هم ساده و روشن نیست که در این وانفسای تبادلات و بگیر و بستان ها، توان یاب کیست و یاری رسان کدام است، مگر اینکه با تحلیل و توصیف همراه با شد.

     گفته می شود که نیروهای تحت امر تاک، 18800 نفر هستند، که بیش از کل نیروهای تعداد زیادی از وزارت خانه های موجود در کشور  می باشند. هم چنین گفته شده است که از این تعداد، ، قریب 3200 نفر مدرک كارشناسی ارشد و دكترا  داشته و  از این گروه، 2200 نفر عضو هیئت علمی هستند و در مجموع 4000  طرح تحقیقاتی دارند. باز هم گفته شده است که از یكصدو چهل میلیارد تومان بودجه سازمان، 94% صرف پرداخت حقوق و مزایا می شود[1]. با این حال، این موضوعات به زبان نیامده و در جایی ذکر نشده اند که اولا خیل عظیم هیئت علمی تاک، از نظر تعداد، از جمع کل اعضای هیئت علمی بسیاری از دانشگاهها بیشترند و در ثانی، با 6 درصد  بودجه باقیمانده در تاک، یعنی 8.400.000.000  تومان ( هشت میلیارد و چهارصد میلیون)، حتی امکان اجرای مطلوب و ایده آل  4000  طرح تحقیقاتی مصوب تاک وجود ندارد، تا چه رسد به اینکه از طرحهای در دست اجرا و یا در فکر اجرا در سایر وزارت خانه ها و دانشگاههای دولتی و خصوصی کشور پشتیبانی شود  و برخی ادوات و ابزار آزمایشگاهی برای دانشگاهها خریداری گردد. شایان ذکر اینکه با همین مقدار بودجه اندک ، محققین پرآوازه  و بعضا گمنام موسسات تحقیقاتی وابسته به تاک، توانسته اند قدمهای بلند و با ارزشی بردارند و در تولید علم و دانش نظری و کاربردی، گوی سبقت را از بسیاری از دانشگاهیان داعیه دار تولید دانش نظری بربایند. جهت آشنایی با ارزش و اعتبار موسسات تحقیقاتی وابسته به تاک، شرح چندین و چند صد صفحه ای نیاز بوده و از حوصله مقاله حاضر خارج است، ولی به هرحال، به نظر می رسد که آشنایی با سال تاسیس برخی از این موسسات، مفید باشد:

1.                      موسسه تحقیقات واکسن و سرم سازی رازی در سال 1304

2.                      موسسه تحقیقات علوم دامی کشور در سال 1312

3.                      موسسه تحقیقات آفات و بیماریهای گیاهی در سال 1322

4.                      موسسه تحقیقات خاک و آب کشور در سال 1331

5.                      موسسه تحقیقات اصلاح وتهیه نهال و بذر در سال 1339

6.                      و موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع در سال 1347 .

اکنون ضروری است عنوان گردد، در وضعیت و حالی که:

سر جمع بودجه هر طرح در دست اجرا  در درون تاک،  همراه با هزینه های آب برق، تلفن، تورم و غیره، 2.100.000  تومان است و گاهی در اثر تغییر  یا کاهش تخصیص  بودجه، این مبلغ ناچیز هم دچار مشکلات پیش بینی نشده می شود و مجریان  طرحهای  مصوب، به طور مداوم از کمبود بودجه های تحقیقاتی گله مند هستند،

    چگونه و با چه امکاناتی، توافقنامه های همکاری  بین تاک و دانشگاهها[2]، نهایی شده و جهت اجرا ابلاغ می شوند؟  خاصه اینکه، ویژگی ملموس و مشترک این گونه تفاهم نامه ها، پشتیبانی مالی تاک از پروژه های تحقیقاتی در دانشگاهها است. ضمن توصیه  اعضای محترم هیئت علمی تاک و دانشگاهها به قرائت مجدد و دقیق متون تفاهم نامه ها، ذکر این نکته را لازم می داند که کسی را نمی توان یافت که مخالف همکاری ، تفاهم و مشارکت تاک با دانشگاهها و موسسات متنوع  باشد، اما شایسته این بوده وهست که متولیان امر، بر اساس واقعیات موجود و امکانات طرفین، توافقات و تفاهم ها را نهایی کنند تا پس از اجرای توافقنامه ها، هیچ یک از طرفین و یا اعضای هیئت علمی آنها، احساس مغبون شدن نکند. نکته قابل ذکر اینکه، تعداد قابل توجهی از پایان نامه های دانشجویی دوره های کارشناسی ارشد و دکتری از دانشگاههایی که توافق نامه با تاک دارند و یا  فاقد هر گونه توافق نامه هستند، در موسسات وابسته به تاک در دست تهیه، اجرا، پشتیبانی و در نهایت دفاع هستند، که البته جای مباهات است .

       اگر چه اعداد، ارقام و مطالب مورد بحث و ارایه شده، به نحوی هست که خواننده بتواند توان یاب و توان رسان را از هم تشخیص دهد، ولی برای تشخیص و تفکیک بهتر و بیشتر  توان یابان و توان رسانان تاک یا دانشگاهی، لازم است تا عملکردهای مسئولین و اعضای هیئت علمی دو قطب علمی کشور، یعنی تاک و دانشگاه، به صورت دقیقتر مورد بررسی قرار گیرند. از آنجا که این امر از پیچیدگی خاصی برخوردار است، بهتر است از برخی اندیشمندان دو قطب موصوف، خواسته شود تا با در نظر گرفتن منافع کشور و دور از هرگونه خواسته های فردی و گروهی،به بررسی موضوع پرداخته و کشور را در راه یابی به راه صواب و صلاح کمک نمایند. شاید در واقع، وضعیت به گونه ای است که هر دو قطب، در دسته توان یابان بوده و از بد حادثه به یکدیگر پناه می برند. شاید که قطب تاک، بر خلاف نام قیم خواهش، آنقدر توان دارد که باید ضمن تغذیه کافی نیروهای تحت امر خود، از قطب مقابل نیز پشتیبانی مالی به عمل آورد و در نهایت ممکن است که وضعیت به گونه ای باشد که بر خلاف آنچه واقع شده است، این قطب دانشگاهی است که باید از تاک پشتیبانی نموده و نقش توان دهندگی را برعهده گیرد.

    با توجه به مطالب مذکور در فوق، توصیه می شود تا موارد ذیل مورد توجه مسئولین و دست اندرکاران، به ویژه تصمیم سازان سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور، نمایندگان محترم مجلس شورای اسلامی،  وزیر محترم جهاد کشاورزی و وزیر محترم علوم، تحقیقات و فناوری قرار گیرند :

بیش از 2200  نفر عضو هیئت علمی در تاک وجود دارد، این افراد، بیش از 4000 طرح تحقیقاتی را در دست اجرا دارند و تعداد قابل توجهی از مجریان طرحهای موصوف،  نه تنها کارآمدی خود را در رفع نیازهای درون و برون  وزارت خانه جهاد کشاورزی به اثبات رسانده و مورد تقدیر و تشکر و قدردانی قرار گرفته اند، بلکه در تولید دانش نظری نیز از سایرین سبقت گرفته اند.

در حالیکه بودجه های مصوب، و از همه مهمتر، بودجه های تخصیص یافته، برای اجرای موفق  طرح های مصوب در تاک، کافی نیستند و شاید یکی از دلایل بی اثر یا کم اثر بودن برخی از این طرحها در روند توسعه اقتصادی کشور، این موضوع باشد، با این حال، تاک بر اساس توافقنامه ها و تفاهم نامه های مختلف، در صدد حمایت از توان یابان دانشگاهی است.

برخی مسئولین تاک و دانشگاهها، بدون توجه به واقعیات، اقدام به امضای برخی توافق نامه ها می نمایند.

این تصور وجود دارد که برخی مسئولین کشوری، اعضای هیئت علمی تاک را  درجه دو  پنداشته و بر این اساس، تمامی اعضای کمیته ممیزه فعال در تاک را از بین نیروهای دانشگاهی  انتخاب و بکار گمارده اند

جمع جبری عملکرد مسئولین به نحوی است که در پاره ای موارد وابستگان تاک و در بعضی دیگر، دانشگاهیان توان یاب هستند. در این خصوص، تاک پشتیبان مالی خوبی است و دانشگاهیان از نظر علمی توان دهنده مناسبی تشخیص داده شده اند و به این ترتیب،  به طور مسالمت آمیز در کنار هم به مصرف بودجه کشور می پردازند، در حالی که واقعیت، غیر از این است.

علی رغم اینکه دانشگاهیان در تعلیم و تربیت نیروهای مورد نیاز کشور نقش اساسی داشته و دارند، ولی در رسیدن به اهداف والای تاک، که فراهم کننده مواد و روش های علمی و کارشناسی شده قابل اجرا در وزارت جهاد کشاورزی است، نمی توان رد پای موثر دانشگاه را جز در موارد معدود، مشاهده نمود.

    اگر قرار است که انتصاب اصلح در پست ها و در کمیته ها  صورت گیرد، که لابد اینگونه است، بهتر است تا  از بین دانشگاهها و نیروهای هیئت علمی کشور، دانشگاهها و افراد شاخصی  جستجو شوند که در سالیان گذشته، به دلایل روشن در رفع نیازهای وزارت جهاد کشاورزی قدمهای مهم و موثری برداشته اند.  در پایان، امید است مقاله حاضر مرغوب طبع ارباب هوش و تعهد افتد.



[1]بر گرفته از سخنرانی معاون محترم وزیر و رئیس سازمان تحقیات و آموزش کشاورزی،  بیستم تیرماه 1383 ، در جمع اعضای انجمن هیئت علمی  موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع، با این حال، معاون محترم وزیر کشاورزی در امور اقتصاد و برنامه ریزی، جناب آقای دکتر بخشنده، در دومین گردهمایی روسای موسسات و مراکز تحقیقات و مجتمع های آموزشی سراسر کشور که در موسسه  اصلاح و تهیه بذر و نهال در کرج تشکیل شده بود، اعلام داشت که"کل بودجه جاری و عمرانی در نظر گرفته شده برای سازمان تحقیقات و آموزش کشاورزی، 170 میلیارد تومان بوده است  که با کسب موفقیت های چشمگیر در بخش کشاورزی، توانستیم امتیاز این میزان بودجه را به 220 میلیارد تومان افزایش دهیم که امیدواریم با انجام طرحهای پیش بینی شده ، این میزان را در جهت بهره وری بیشتر در زمینه کشاورزی بالا ببریم". (مروج، شماره52 ، آبان سال 1383).

[2]  از جمله توافقنامه تاک با دانشگاه ...... ، موضوع نامه شماره 200/89103 به تاریخ 27/8/83 ، تفاهم نامه  همکاری تاک با دانشگاه ......  ،موضوع نامه شماره 200/90385 به تاریخ7/9/83 ، و تفاهم نامه همکاری تاک با دانشگاه .......  ، موضوع نامه  شماره 200/88129 به تاریخ 20/8/83،



[ سه شنبه 17 خرداد 1384 - 11:06 ق.ظ ]
[ویرایش شده در : - - -]

[ پیام ()|| انجمن ] [تریبون آزاد , ] [+]