تبلیغات
انجمن اعضای هیأت علمی مؤسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور - مقاله ای از دكتر حسن مداح عارفی

انجمن اعضای هیأت علمی مؤسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور

مقاله ای از دكتر حسن مداح عارفی

سه شنبه 17 خرداد 1384

سخنی پیرامون پازل تحقیقات

  در خبرنامه های شماره 4 و 6 انجمن اعضای هیات علمی مطالب پیوسته ای تحت عناوین پازل تحقیقات و افقهای پیش رو و تصویر واحد از منابع طبیعی پایدار توسط آقای دكتر عارفی به رشته تحریر در آمد. ایشان ضمن بررسی و نقد سیمای موجود تحقیقات منابع طبیعی، نقش بخشهای مختلف مرتبط با تحقیقات منابع طبیعی و محققان دست اندر كار آن را متذكر شده و خلأ های موجود را یادآوری نمودند.

     نوشتار مذكور بیانگر دید وسیع، عمیق، كلان و واقع بینانه ایشان در امر تحقیقات منابع طبیعی است كه بسیار قابل تقدیر می باشد. در نگاهی عمومی اكثر محققان این رشته همصدا با ایشان معتقدند كه تحقیقات انجام شده به سبب اینكه فاقد شاكله و انسجام و یا هدف گذاری كلی برای رسیدن به تصویر واحدی نبوده، تاكنون به نتیجه مطلوب نرسیده است. این مشكلی است كه دامنگیر اكثركشورهای جهان سومی و در حال توسعه یاگذر می باشد. شاید دلیل عمده عدم انسجام و هدف گذاری در تحقیقات چنین كشورهایی مربوط به عدم پایداری  سیاستهای كلان اجرایی و تغییرات شدید  چارچوب سیاسی و قائم به فرد بودن سیاست كلی آنها باشد. چرا كه به سبب آسیب پذیر بودن حكومتها، یا تغییرات دولت حتی یك عضو كابینه یا یك مهره كلیدی سیاستگذار، تمام خط و مشی های مربوط به آن تغییر می كند و فرد جایگزین بدون اتكا به برنامه های حتی موفق سابق  با ایده ها و اهدافی متفاوت و به ظاهر مدرنیزه به فكر تثبیت موقعیت خود می باشد. سیاسی كاری در چنین جوامعی بدون توجه به لیاقت و شایستگی، اغلب موجب می شود افراد مجرب در حاشیه قرار گرفته و افراد غیر متخصص كه توان بالایی در جلب نظر و توجه مدیران و تصمیم گیران دارند، پست های كلیدی را اشغال كنند و در صورت عدم وجود، چنین پستهایی برای آنها ایجاد می شود. از طرفی گسترش سازمانها و مراكز موازی  سبب دوباره كاریهای بیهوده و اتلاف نیرو شده و این مشكل به حدی است كه حتی  در واحد هایی از یك مجموعه بدون اطلاع از كارهای یكدیگر تحقیقات  مشابهی انجام می شود. تفكیكها و ادغامهای بدون كارشناسی لازم نیز منجر به اتلاف نیرو و زمان خواهد شد و نمود عینی آن در صرف زمان طولانی جهت جلب اعتماد و شناخت كافی مدیران جدید و پرسنل زیر دست و به بالعكس در این تغییرات می باشد. این تغییرات جز هدر رفتن پتانسیلهای موجود اثری ندارد. در حالی كه در كشورهایی كه از نظر سیاسی و اقتصادی پایدار هستند در تغییرات دولت یا مدیران تنها افراد جابجا می شوند و سیاست كلی آنها ثابت و بر پایه برنامه ریزی دقیق استوار است.

     نویسنده مقالات مذكور معتقداست، راه حل این معضلات استفاده از افراد خبره و آگاه به منابع طبیعی پایدار در تبیین تصویر واحدی از منابع طبیعی برای كل كشور و به دنبال آن جایابی كلیه تحقیقات خاتمه یافته و در دست اجرا در كلیت تصویر واحد می باشد. البته شق اول این موضوع كاملا ضروری و منطقی است. و اغلب محققان معتقدند كه نمایندگان مجرب بخشهای اجرا، تحقیقات و آموزش در هر رشته می توانند مسئولیت تعیین اولویت تحقیقاتی آن را به عهده گرفته( همانند آنچه در كمیته تخصصی تصویب طرحها در مؤسسه انجام می شود) و با توجه به شرایط حاكم بر كشور از نظر اجتماعی، اقتصادی و سیاسی، محورهای ضروری تحقیقات در هر بخش را تبیین كرده و از طریق مؤسسات مربوط به محققان برجسته هر رشته اعلان نمایند تا با توجه به اولویت ها، طرحهای تحقیقاتی پیشنهاد، و  زیر نظر همان گروه تخصصی به اجرا در آید و یا اینكه با ایجاد گروه های تحقیقاتی و انتخاب یك سر گروه مجرب و صاحب نظر در موضوع، كلیه تحقیقات در زمینه یك گیاه مهم و استراتژیك به آنها واگذار شود به عبارتی برای هر یك از گیاهان مهم یك دپارتمان مجزا تشكیل و كلیه تحقیقات آن را به عهده بگیرد. بدین ترتیب علاوه بر جلوگیری از موازی كاریهای بیهوده تحقیقات منسجم تر شده و حركت عمقی و هدفمند جایگزین حركت طولی در سطح خواهد شد.

        شق دوم موضوع یعنی بررسی كلیه طرحهای خاتمه یافته و در دست اجرا برای یافتن جایگاه جزئی هر یك از آنها در كلیت تصویر واحد به نظر عملی نبوده و یك دور بیهوده است كه جز اتلاف وقت و بدبینی به تحقیقات نتیجه ای نخواهد داشت، چرا كه در یك پازل ابتدا تصویر واحدی تبیین شده سپس این تصویر برش یافته به قطعات كوچكتر تقسیم می شود كه این قطعات قابل جایابی است و ممكن به منظور برانگیختن قدرت تفكر و استعداد یابی، بعضی قطعات به عمد حذف تا كار بر نسبت به جایگزینی آن با هوش و خلاقیت خود اقدام نماید. ولی عكس این موضوع امكان پذیر نیست كه با قطعات كوچكی كه بی هدف و بدون آگاهی از یك تصویر كلی از قبل پیش بینی شده بتوان به یك تصویر واحد مورد انتظار رسید. البته می توان با جایابی تحقیقات گذشته تا حدی به نقاط ضعف و قوت تحقیقات رسید و اولویت های جدید را بر اساس آنها پایه ریزی نمود كه این امر تا حدی برای آینده تحقیقات كشور امیدواركننده است به شزط آنكه بدون ملاحظات سیاسی و با ضابطه انجام شود .



[ سه شنبه 17 خرداد 1384 - 11:06 ق.ظ ]
[ویرایش شده در : - - -]

[ پیام ()|| انجمن ] [تریبون آزاد , ] [+]