تبلیغات
انجمن اعضای هیأت علمی مؤسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور - مقدمه ای در باب منابع طبیعی تجدید شونده

انجمن اعضای هیأت علمی مؤسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور

مقدمه ای در باب منابع طبیعی تجدید شونده

چهارشنبه 12 مرداد 1384

منابع طبیعی هر کشور ثروت آن جامعه محسوب می شود كه فقط به نسل حاضر تعلق نداشته  بلكه میراثی است كه باید برای آیندگان باقی بماند. اگر بخواهیم در آینده جامعه بهتری داشته باشیم باید در جهت حفظ احیاء و توسعه این منابع بیش از پیش بكوشیم. در یك دوره طولانی كه از گذشته آغاز شده است و هنوز ادامه دارد تصور می شد كه منابع طبیعی تجدید شونده بی پایان هستند و از این روی بدون هیچ محدودیتی از آن استفاده می كردند و می كنند.

اگر این رویه ادامه داشته باشد ناگزیر منجر به تهی شدن پیش از موعد منابع و ذخایر طبیعی و انهدام آنها خواهد شد. محافل و مجامع مختلف بین المللی نیز با توجه به همین شیوه نادرست استفاده از منابع، نسبت به شرایط موجود محیط زیست در دهه آینده هشدار می دهند. استفاده غلط از منابع و معادن و ذخایر طبیعی نه تنها موجب از بین رفتن آنها می شود بلكه در موارد صنعتی سبب آلوده شدن محیط زیست نیز می شود. البته در جهانی كه تنها سود و سودآوری در مكانیسم بازار تعیین كننده اصلی مبادلات جهانی است نمی توان توقع آنرا داشت كه محیط زیست آلوده نشود.

در جهانی كه هنوز بخش عظیمی از جمعیت آن از نعمت سواد بی بهره و به درد گرسنگی گرفتار و درگیر لقمه ای نان هستند (1) نمی توان انتظار داشت كه با منابع طبیعی و محیط زیست برخورد بهتری صورت گیرد.

ملل ثروتمند غرب به اضافة ژاپن و شوروی (سابق) با دارا بودن 4/1 جمعیت جهان از 80 درصد منابع طبیعی جهان استفاده می كنند و 4/3  جمعیت جهان در میان ملل فقیرتر و درحال توسعه فقط 20 درصد منابع جهان را مصرف می كنند (2). ایالات متحده امریكا تنها با داشتن 5 درصد از جمعیت جهان در حدود 3/1 منابع طبیعی جهان را مورد استفاده قرار می دهد و حداقل 3/1 آلودگی دنیا را تولید می كند

این هشدار ها وقتی جدی تر می شود كه بدانیم سالانه 5/1 میلیون هكتار در كشورمان به سطح بیابانها افزوده می شود و در هر دقیقه 200 تن خاك از سطح مزارع و جنگل ها راهی دریا، دریاچه ها و پشت سدها می شود و در واقع هر ساله در ایران به طور مستمر حدود 15 تن در هكتار  خاك در اثر فرسایش آبی شسته می شود و این به معنای از دست دادن 76 كیلوگرم ازت، 24 كیلوگرم فسفر و 8 كیلوگرم پتاس در هر هكتار است . اگر قیمت مواد غذایی داخل خاك را حساب كنیم و با یك كشور پیشرفته مقایسه كنیم سالانه حدود 6/7 میلیارد دلار از مواد غذایی داخل خاك را از دست می دهیم (3). 

به همین ترتیب اگر نگاهی به سیل های مهم كشور از سال 1330 تا 1380 داشته باشیم تعداد  3700  مورد  سیل  ‌حادثه  ‌خیز  به  ‌ثبت  ‌رسیده  ‌است که پاره‌ای  ‌از  این  ‌سیلها،  بسیار  بزرگ  ‌و  پر خسارت  ‌بوده‌اند(4).کارشناسان را عقیده بر این است که   از دست رفتن پوشش گیاهی علت اصلی فزونی این سیلابهاست و مسلماً تخریب جنگلها و مراتع اثر بسیار مهمی در بروز این سیلاب ها داشته است. ماحصل كلام آنكه استقلال در كشاورزی بدون حفاظت منابع طبیعی ( جنگل و مرتع و خاك و آب) مفهوم پیدا نخواهد كرد و اگر این روند ادامه یابد هر سال شاهد پر شدن سریع مخازن سدهای كشور، تخریب جنگل ها و مراتع و مهاجرت روستائیان به شهرها خواهیم بود گذشته از آن عنصر با ارزشی چون خاك از دست می رود كه از هیچ كشوری و با هیچ بهایی نمی توان آنرا تامین کرد.

1-      مجله كیمیا شماره 5 خرداد 1369

2-      مخدوم سعید،1370زیستن در محیط زیست (ترجمه). انتشارات دانشگاه تهران 

3-      نوروزی غلامرضا، 1370 . حفاظت خاك ضرورتی ملی و استراتژیك. مجله جنگل و مرتع شماره 8

4- خسروشاهی محمد، 1380. تعیین نقش زیرحوضه های آبخیز در شدت سیل خیزی حوضه ،رساله دکتری، دانشگاه تربیت مدرس.

                                             محمد خسروشاهی

 



[ چهارشنبه 12 مرداد 1384 - 09:08 ق.ظ ]
[ویرایش شده در : چهارشنبه 12 مرداد 1384 - 09:08 ق.ظ]

[ پیام ()|| انجمن ] [تریبون آزاد , ] [+]